UKID Faaliyeti

Uluslararası Kalkınma ve İşbirliği Derneği (UKİD) ile Ümraniye Belediyesi iş birliğinde düzenlenen konferansta, İngiliz Hristiyan Siyonizminin Filistin meselesinin ortaya çıkışındaki tarihsel ve siyasi rolü değerlendirildi. Sarı Saltuk Kültür Merkezi’nde düzenlenen “İngiliz Hristiyan Siyonizmi ve Filistin Meselesi” başlıklı konferansa akademisyenler, bürokratlar, araştırmacılar, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri ve çok sayıda davetli katıldı.
İstanbul Medipol Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tufan Buzpınar’ın konuşmacı olduğu programda, Filistin meselesinin yalnızca 19. yüzyılın sonlarında ortaya çıkan seküler Yahudi Siyonizmi üzerinden değerlendirilemeyeceği, İngiltere merkezli Hristiyan Siyonizminin bu sürecin tarihsel arka planında önemli bir yere sahip olduğu belirtildi. Buzpınar, konuşmasında Filistin meselesinin başlangıcını 1897’de düzenlenen Birinci Siyonist Kongresi’ne dayandırmanın tarihsel süreci eksik değerlendirmek anlamına geldiğini ifade ederek, İngiltere’de Filistin’e Yahudi yerleştirilmesi ve bölgede bir devlet kurulması düşüncesinin daha erken dönemlerde şekillendiğini anlattı. İngiltere’de Yahudilerin Filistin’e dönüşüne yönelik düşünsel ve siyasi gelişimi üç tarihsel evrede ele alan Buzpınar, ilk evreyi “Fikir Dönemi” olarak nitelendirdi. Bu dönemde İngiliz Protestan teolojisi içerisinde yayılan Restorasyonist düşüncenin etkisine değinen Buzpınar, Evanjelik çevrelerin Yahudilerin Filistin’e dönüşünü Hz. İsa’nın ikinci gelişi ve bin yıllık krallık inancıyla ilişkilendirdiğini kaydetti. Söz konusu teolojik yaklaşımın kilise vaazları, dini yayınlar ve edebi eserler aracılığıyla İngiliz kamuoyunda karşılık bulduğunu belirten Buzpınar, seküler Siyonizm ortaya çıktığında İngiltere’de bu düşünceyi destekleyen fikri zeminin büyük ölçüde oluşmuş olduğunu dile getirdi.

İngiltere’nin Kudüs’teki konsolosluk faaliyetleri ele alındı

Buzpınar, 1820’lerden 1890’lara kadar uzanan ikinci evreyi “Aksiyon Dönemi” olarak tanımladı. Bu dönemde İngiltere’nin Osmanlı topraklarına yönelik siyasi ve diplomatik faaliyetlerinin yanı sıra bölgedeki misyonerlik çalışmalarının da önem kazandığını belirten Buzpınar, İngiltere’nin 1838’de Kudüs’te konsolosluk açmasının sürecin önemli dönüm noktalarından biri olduğunu ifade etti.

Bölgeye gönderilen misyoner heyetleri, seyyahlar ve arkeolojik araştırma cemiyetlerinin Filistin coğrafyasına yönelik faaliyetlerine değinen Buzpınar, İngiliz siyasetçi Lord Shaftesbury’nin Filistin’de İngiliz himayesinde bir Yahudi yerleşimi kurulması düşüncesinin siyasi çevrelerde kabul görmesi için yürüttüğü girişimleri anlattı.

Bu süreçte dini motivasyonlarla İngiltere’nin bölgedeki siyasi ve stratejik çıkarlarının kesiştiğini belirten Buzpınar, Filistin’e yönelik İngiliz politikasının tarihsel arka planına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Hechler-Herzl ilişkisi değerlendirildi

Konuşmasında 1890 sonrasında başlayan üçüncü evreye de değinen Buzpınar, Hristiyan Siyonizmi ile kurumsallaşan seküler Yahudi Siyonizmi arasındaki ilişkiyi ele aldı.

Anglikan rahip William Henry Hechler ile Siyonist hareketin önde gelen isimlerinden Theodor Herzl arasındaki ilişkiye dikkati çeken Buzpınar, Hechler’in Avrupa’daki siyasi ve diplomatik çevrelerle kurduğu ilişkiler aracılığıyla Herzl’in girişimlerine destek verdiğini aktardı.

Buzpınar, Osmanlı Devleti’nin ise Filistin üzerindeki egemenlik haklarını korumak amacıyla özellikle Sultan II. Abdülhamid döneminde kararlı bir politika izlediğini belirtti.

Osmanlı yönetiminin Filistin’de Yahudi yerleşimi kurulmasına yönelik siyasi ve diplomatik girişimlere karşı çıktığını ifade eden Buzpınar, mali teklifler ve dış baskılara rağmen bu konudaki tutumun sürdürüldüğünü kaydetti.

Soru-cevap bölümünde güncel gelişmeler değerlendirildi

Konferansın soru-cevap bölümünde katılımcıların sorularını yanıtlayan Buzpınar, dini motivasyonlarla jeopolitik çıkarların tarihsel süreçte nasıl kesiştiği, Batı emperyalizminin bölgedeki stratejik hedefleri ve Filistin meselesinin tarihsel arka planı üzerine değerlendirmelerde bulundu.

Kamuoyunda yaygın olan komplo teorileri yerine arşiv belgelerine ve tarihsel kaynaklara dayalı analizlerin önemine işaret edilen bölümde, Osmanlı Devleti’nin tarih sahnesinden çekilmesinin ardından İslam dünyasında ortaya çıkan siyasi ve kurumsal sorunlar da ele alındı.

Yaklaşık iki saat süren konferans, UKİD yetkililerinin Prof. Dr. Tufan Buzpınar’a hediye takdim etmesi ve hatıra fotoğrafı çekilmesinin ardından sona erdi.