Balkanlar’dan Türkistan’a Kültürel Miras Yolculuğu: Prof. Dr. Halit Eren Tecrübelerini Paylaştı

UKİD ve Ümraniye Belediyesi iş birliğiyle düzenlenen “Balkanlar’dan Türkistan’a İzlenimler” başlıklı konferansta konuşan Prof. Dr. Halit Eren, Batı Trakya’dan Çin’e uzanan akademik ve kültürel yolculuğundaki birikimlerini dinleyicilerle paylaştı.

UKİD Sarı Saltuk Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilen konferansta, İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi’nin (IRCICA) uzun yıllar genel direktörlüğünü yürüten Prof. Dr. Halit Eren, Türk-İslam coğrafyasının tarihi bağlarını ve güncel durumunu derinlemesine analiz etti.

“Osmanlı Çekilirken Soydaşlarını Sahipsiz Bırakmadı”

Konuşmasına Balkanlar’daki Müslüman Türk azınlığın hukuki statüsüne değinerek başlayan Prof. Dr. Eren, Osmanlı Devleti’nin bölgeden çekilirken imzaladığı 1913 Atina ve İstanbul gibi anlaşmalarla geride kalan dindaş ve soydaşlarının haklarını güvence altına aldığını vurguladı. Bu anlaşmaların bugün hala Yunanistan, Bulgaristan ve Sırbistan gibi ülkelerdeki Müslümanların dini ve kültürel muhtariyetlerini belirleyen temel metinler olduğunu ifade etti.

Özellikle Batı Trakya’daki müftülük ve vakıflar sorununa dikkat çeken Eren, 1967 Yunan cuntasının bu özerk yapıya müdahale etmeye başladığını ve bu baskılara karşı Dr. Sadık Ahmet liderliğinde verilen büyük mücadeleyi anlattı. Prof. Dr. Eren, “Biz orada mağdur olduğumuz halde, nüfus mübadelesinin Türkiye’nin geleceği ve bekası için ne kadar stratejik bir karar olduğunu bugün daha iyi anlıyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

Batı Trakya’dan IRCICA’ya Uzanan Bir Ömür

Kendi eğitim hayatından da kesitler sunan Prof. Dr. Eren, ilkokulu Batı Trakya’da Osmanlıca harflerle bitirdiğini, ardından Gümülcine Medrese-i Hayriye’de eğitim gördüğünü ve 15-16 yaşlarında Türkiye’ye gelerek Sakarya İmam Hatip Lisesi’nde eğitimine devam ettiğini belirtti. Marmara Üniversitesi ve sonrasında İngiltere’deki akademik çalışmalarının ardından 1981 yılında IRCICA’da göreve başladığını söyleyen Eren, bu kurum çatısı altında tüm İslam dünyasını adım adım dolaştığını ifade etti.

Türkistan ve İdil-Ural İzlenimleri: “Din Bize Yasakmış”

Konferansın ikinci bölümünde Türkistan coğrafyasına dair anılarını paylaşan Prof. Dr. Eren, 11 farklı coğrafi bölgede başlattıkları “İslam Medeniyeti” sempozyumlarının yankılarını anlattı. Azerbaycan’ın merhum lideri Haydar Aliyev ile olan anısını aktaran Eren, Aliyev’in sempozyum açılışındaki “Sovyetlerde din yasaktı ama şimdi anlıyorum ki sadece Müslümanlara yasakmış. Artık kendi dinimizi öğrenmemiz lazım” sözlerinin tarihi bir dönüm noktası olduğunu belirtti.

Tataristan’da Kul Şerif Camii’nin yeniden açılış sürecine ve dönemin Cumhurbaşkanı Mintimir Şaymiyev ile olan diyaloğuna da değinen Prof. Dr. Eren, Şaymiyev’in “Ben dürüst bir adamım, namaz kılmayı bilmediğim için cami açılışında namaza durmadım ama ben bir Tatarım ve Müslümanım” şeklindeki samimi itirafını ve sonrasında ona namaz kılmayı öğretme sürecini dinleyicilere aktardı.

Doğu Türkistan ve Gelecek Projeler

Çin’in Pekin, Urumçi ve Kaşgar şehirlerine yaptığı ziyaretlerden de bahseden Eren, 2000’li yılların başında Kaşgarlı Mahmut’un türbesinde karşılaştığı kültürel atmosferi ve halkın İslamiyet’e olan bağlılığını örneklerle sundu.

Konuşmasını bitirirken tüm bu tecrübelerini ve hatıralarını detaylı bir şekilde kaleme aldığını müjdeleyen Prof. Dr. Halit Eren, Balkanlar’dan Türkistan’a uzanan bu gönül bağının güçlenerek devam etmesi gerektiğini vurguladı.

Etkinlik, dinleyicilerin sorularının yanıtlanmasının ardından sona erdi.